آموزش مجازی چیست؟ بررسی مفهوم، مزایا، انواع و نقش فناوری در یادگیری الکترونیکی

زیرساخت‌های مورد نیاز برای آموزش مجازی چیست؟

آموزش مجازی برای اینکه بتواند فرآیند آموزش را از ثبت‌نام و ارائه محتوا تا برگزاری کلاس، ارزیابی و گزارش‌گیری پوشش دهد، به مجموعه‌ای از سامانه‌ها و زیرساخت‌های نرم‌افزاری نیاز دارد. استفاده از یک ابزار به‌تنهایی، به‌خصوص در دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزشی و سازمان‌های بزرگ، معمولاً پاسخگوی تمام نیازهای آموزشی و مدیریتی نیست.

مهم‌ترین زیرساخت‌های مورد نیاز برای اجرای آموزش مجازی شامل سامانه مدیریت یادگیری (LMS)، سامانه کلاس آنلاین، سامانه مدیریت محتوای خبری (CMS)، ERP آموزشی و زیرساخت یکپارچه‌سازی سامانه‌ها است. در ادامه نقش هر یک از این بخش‌ها و راهکارهای فریان را بررسی می‌کنیم.

سامانه مدیریت یادگیری (LMS)

سامانه مدیریت یادگیری یا LMS یکی از اصلی‌ترین اجزای آموزش مجازی است و وظیفه مدیریت فرآیندهای آموزشی را بر عهده دارد. این سامانه محیطی فراهم می‌کند که در آن می‌توان کاربران و دوره‌ها را مدیریت کرد، محتوای آموزشی را در اختیار فراگیر قرار داد و فعالیت‌های آموزشی را از ابتدا تا پایان دوره پیگیری کرد.

یک LMS مناسب می‌تواند امکاناتی مانند مدیریت کاربران و دوره‌ها، ارائه محتوای آموزشی، تعریف تکلیف و آزمون، ثبت حضور و فعالیت فراگیران، ارزیابی، گزارش‌گیری، صدور گواهی و ایجاد تعامل میان مدرس و دانشجو را در اختیار مجموعه آموزشی قرار دهد.

راهکار فریان: ارائه سامانه مدیریت یادگیری الکترونیکی همیاد

سامانه مدیریت یادگیری الکترونیکی همیاد راهکار فریان برای مدیریت فرآیند آموزش و یادگیری است که بر پایه Moodle توسعه یافته و با قابلیت‌های تکمیلی، نیازهای مجموعه‌های آموزشی را پوشش می‌دهد. این سامانه می‌تواند مدیریت دوره‌ها، محتوای آموزشی، فعالیت فراگیران، آزمون‌ها، گزارش‌های آموزشی و سایر فرآیندهای مرتبط با یادگیری را در یک محیط یکپارچه امکان‌پذیر کند.

همیاد همچنین با امکاناتی مانند گزارش‌گیری پیشرفته، پخش‌کننده هوشمند، احراز هویت، پایش سلامت آزمون، گزارش حضور و فعالیت، گیمیفیکیشن و صدور گواهی، می‌تواند به‌عنوان هسته اصلی مدیریت آموزش مجازی در یک مجموعه آموزشی مورد استفاده قرار گیرد.

سامانه کلاس آنلاین

بخش دیگری از آموزش مجازی به ارتباط هم‌زمان میان مدرس و فراگیر اختصاص دارد. در بسیاری از دوره‌ها، ارائه محتوای آموزشی به‌صورت آفلاین کافی نیست و لازم است کلاس‌های زنده برای تدریس، پرسش و پاسخ و تعامل مستقیم برگزار شوند.

سامانه کلاس آنلاین باید امکان برگزاری جلسات مجازی، ارتباط صوتی و تصویری، اشتراک‌گذاری صفحه و محتوا، گفت‌وگو، مدیریت جلسات، ثبت حضور و در صورت نیاز ضبط کلاس‌ها را فراهم کند. اتصال این سامانه به LMS نیز باعث می‌شود کلاس‌های آنلاین بخشی از فرآیند آموزشی دوره باشند و اطلاعات مربوط به جلسات و فعالیت فراگیران در کنار سایر اطلاعات آموزشی مدیریت شود.

راهکار فریان: سامانه میتینگز

سامانه کلاس آنلاین میتینگز راهکار فریان برای برگزاری کلاس‌ها و جلسات آنلاین است که امکان ایجاد محیط ارتباطی برای مدرس و فراگیران را فراهم می‌کند. استفاده از این سامانه در کنار LMS می‌تواند بخش آموزش هم‌زمان را تکمیل کرده و امکان برگزاری جلسات آموزشی آنلاین را در کنار مدیریت سایر فعالیت‌های دوره فراهم کند.

وب سایت اطلاع‌رسانی و فروش دوره‌های آموزشی CMS

در کنار LMS و سامانه کلاس آنلاین، هر مجموعه آموزشی به بستری برای معرفی خدمات و دوره‌ها، اطلاع‌رسانی و ارتباط با مخاطبان نیاز دارد. وب‌سایت رسمی مجموعه می‌تواند به‌عنوان نقطه ورود کاربران عمل کند و اطلاعاتی مانند دوره‌های آموزشی، اخبار، رویدادها، اساتید، برنامه‌های آموزشی و خدمات مجموعه را در اختیار مخاطبان قرار دهد.

برای برخی مجموعه‌ها، این بستر علاوه بر اطلاع‌رسانی، نقش سامانه فروش دوره‌های آموزشی را نیز ایفا می‌کند. در این حالت کاربران می‌توانند دوره‌های عمومی را مشاهده، ثبت‌نام و خریداری کنند و پس از ثبت‌نام، دسترسی آن‌ها به محتوای دوره یا سایر خدمات آموزشی از طریق سامانه‌های مرتبط مدیریت شود.

راهکار فریان: طراحی انواع وب سایت و سامانه های برگزاری و فروش دوره های آموزشی

فریان می‌تواند متناسب با مدل فعالیت هر مجموعه، طراحی و توسعه وب‌سایت و سامانه‌های اطلاع‌رسانی آموزشی و همچنین بسترهای ارائه و فروش دوره‌های عمومی را در کنار سایر سامانه‌های آموزشی مجموعه پیاده‌سازی کند. اتصال این بستر به LMS، سامانه کلاس آنلاین و سایر سامانه‌های مورد نیاز نیز می‌تواند باعث شود فرآیند معرفی دوره، ثبت‌نام، پرداخت، دسترسی به آموزش و پیگیری وضعیت فراگیر در یک مسیر منسجم انجام شود.

ERP آموزشی

در مجموعه‌های بزرگ، آموزش مجازی تنها به مدیریت محتوای آموزشی و برگزاری کلاس محدود نمی‌شود. فرآیندهایی مانند ثبت‌نام، مدیریت فراگیران، برنامه‌ریزی دوره‌ها، مدیریت ظرفیت، امور مالی، زمان‌بندی جلسات و گزارش‌های مدیریتی نیز باید مدیریت شوند. اینجاست که ERP آموزشی اهمیت پیدا می‌کند.

ERP آموزشی می‌تواند فرآیندهای اجرایی و مدیریتی مجموعه را در کنار فرآیند آموزش قرار دهد و از ایجاد اطلاعات پراکنده در سامانه‌های مختلف جلوگیری کند. برای مثال، اطلاعات ثبت‌نام یک فراگیر می‌تواند در برنامه‌ریزی دوره، تخصیص کلاس، مدیریت جلسات و گزارش‌های مدیریتی مورد استفاده قرار گیرد.

راهکار فریان: ERP آموزشی و یکپارچه‌سازی فرآیندها

راهکارهای فریان در این بخش می‌توانند فرآیندهای آموزشی و اجرایی را به یکدیگر متصل کنند تا اطلاعات مربوط به فراگیران، دوره‌ها، کلاس‌ها و فعالیت‌های آموزشی در مسیر مشخصی میان سامانه‌ها جریان داشته باشد. قابلیت‌هایی مانند مدیریت برنامه‌های آموزشی، ظرفیت دوره‌ها و هماهنگی جلسات آنلاین می‌توانند در کنار LMS و سامانه کلاس آنلاین قرار بگیرند و یک فرآیند منسجم ایجاد کنند.

به این ترتیب، ERP آموزشی نقش لایه مدیریتی و اجرایی را در کنار LMS ایفا می‌کند و کمک می‌کند آموزش مجازی در مقیاس دانشگاه، مؤسسه یا سازمان، قابل مدیریت و توسعه باشد.

یکپارچه‌سازی سامانه‌های آموزش مجازی

وقتی تعداد سامانه‌ها و فرآیندهای آموزشی افزایش پیدا می‌کند، مهم‌ترین چالش، ارتباط میان این سامانه‌هاست. اگر LMS، کلاس آنلاین، ERP، سامانه‌های آموزشی و سایر سیستم‌های سازمانی به‌صورت جداگانه فعالیت کنند، اطلاعات کاربران و دوره‌ها ممکن است در چند محیط مختلف تکرار شود و مدیریت فرآیندها دشوارتر شود.

یکپارچه‌سازی باعث می‌شود اطلاعات مورد نیاز میان سامانه‌ها منتقل شود و هر بخش بتواند از داده‌های بخش دیگر استفاده کند. برای مثال، اطلاعات فراگیر می‌تواند از یک سامانه سازمانی به LMS منتقل شود، دوره و کلاس برای او تعریف شود و اطلاعات حضور، فعالیت و ارزیابی نیز در مسیر مشخصی میان سامانه‌ها جریان پیدا کند.

راهکار فریان: یکپارچه‌سازی سامانه‌های آموزشی و سازمانی

یکی از بخش‌های مهم راهکارهای فریان، امکان طراحی و اجرای ارتباط میان سامانه‌های مختلف آموزشی و سازمانی است. این یکپارچه‌سازی می‌تواند میان LMS، سامانه کلاس آنلاین، ERP آموزشی و سامانه‌های موجود در سازمان یا دانشگاه انجام شود.

فریان تجربه کار با سامانه‌هایی مانند گلستان، مروارید، هماوا، صدف، پافکو و بهستان را در حوزه یکپارچه‌سازی آموزشی دارد و می‌تواند بر اساس ساختار و نیاز هر مجموعه، معماری ارتباط میان سامانه‌ها را طراحی کند.

هدف از این یکپارچه‌سازی، ایجاد یک محیط آموزشی منسجم است که در آن اطلاعات بین سامانه‌ها به شکل هماهنگ جریان داشته باشد و کاربران، مدیران و کارشناسان آموزشی مجبور نباشند یک فرآیند را در چند سامانه به‌صورت جداگانه انجام دهند.