سامانه آزمون آنلاین همیاد

ویژگی‌ها و امکانات سامانه آزمون آنلاین همیاد

همیاد امکانات متنوعی برای طراحی، برگزاری، تصحیح و تحلیل آزمون‌های آنلاین در اختیار استادان و مدیران آموزشی قرار می‌دهد. از آنجا که آزمون در داخل دوره آموزشی ایجاد می‌شود، ارزیابی نیز بخشی از همان فرآیند یادگیری خواهد بود و نتایج آزمون می‌تواند در کنار سایر فعالیت‌های آموزشی مدیریت شود.

بانک سؤال

بانک سؤال یکی از بخش‌های مهم مدیریت آزمون در همیاد است. استاد می‌تواند سؤال‌های موردنیاز را در بانک سؤال سازمان‌دهی کند و در زمان ایجاد آزمون، سؤال‌های موردنظر را از آن انتخاب کند.
امکان استفاده از سؤال‌های چند بانک مختلف نیز وجود دارد؛ بنابراین استاد می‌تواند برای یک آزمون، سؤال‌هایی از مجموعه‌های مختلف انتخاب کند و بدون طراحی مجدد سؤال‌های قبلی، از محتوای موجود در آزمون‌های جدید استفاده نماید.

انواع سؤال

آزمون‌های همیاد می‌توانند بر اساس هدف ارزیابی با انواع مختلف سؤال طراحی شوند. سؤال‌هایی مانند چندگزینه‌ای، صحیح و غلط، پاسخ کوتاه، جورکردنی، مرتب‌سازی و پرکردن جای خالی می‌توانند در فرآیند تصحیح خودکار مورد استفاده قرار گیرند.
برای سؤال‌هایی مانند تشریحی و صوتی که ارزیابی پاسخ آنها نیازمند بررسی استاد است، امکان تصحیح و نمره‌دهی دستی وجود دارد. در زمان طراحی سؤال نیز استاد می‌تواند پاسخ صحیح و نمره پیش‌فرض آن را مشخص کند و در صورت نیاز، نمره سؤال را هنگام قرار گرفتن در یک آزمون خاص تغییر دهد.

سؤال‌های تصادفی

یکی از امکانات کاربردی همیاد، استفاده از سؤال‌های تصادفی از بانک سؤال است. استاد هنگام افزودن سؤال به آزمون می‌تواند یکی از سه روش ایجاد سؤال جدید، انتخاب سؤال از بانک سؤال یا افزودن سؤال تصادفی را انتخاب کند.

در حالت سؤال تصادفی، استاد یک بانک سؤال را انتخاب کرده و تعداد سؤال موردنظر را مشخص می‌کند؛ برای مثال سه سؤال از یک بانک و دو سؤال از بانک دیگری. در زمان شروع آزمون، سیستم سؤال‌ها را از بانک‌های تعیین‌شده به‌صورت تصادفی انتخاب می‌کند. در نتیجه، استاد نیز لزوماً از ترکیب نهایی سؤال‌هایی که در اختیار هر دانشجو قرار می‌گیرد اطلاع ندارد.

زمان‌بندی و محدودیت زمانی

برای هر آزمون می‌توان تاریخ و ساعت شروع و پایان تعیین کرد. علاوه بر این بازه، امکان مشخص کردن یک محدودیت زمانی برای پاسخ‌گویی نیز وجود دارد.

برای مثال، ممکن است آزمون در یک بازه دو ساعته در دسترس باشد، اما زمان پاسخ‌گویی هر دانشجو ۸۵ دقیقه تعیین شود. اگر دانشجو آزمون را در ابتدای بازه شروع کند، ۸۵ دقیقه زمان خواهد داشت؛ اما اگر در ۲۰ دقیقه پایانی وارد آزمون شود، تنها همان ۲۰ دقیقه باقی‌مانده را در اختیار خواهد داشت.

زمان باقی‌مانده نیز در محیط آزمون به دانشجو نمایش داده می‌شود و استاد می‌تواند تعیین کند پس از پایان زمان، پاسخ‌ها به‌صورت خودکار ثبت شوند، مدت کوتاهی برای تحویل پاسخ‌ها در نظر گرفته شود یا دانشجو موظف باشد پیش از پایان زمان، آزمون را تحویل دهد.

مدیریت تعداد دفعات شرکت در آزمون

استاد می‌تواند تعداد دفعات مجاز شرکت هر دانشجو در آزمون را تعیین کند. این قابلیت برای آزمون‌هایی که امکان چند تلاش در آنها در نظر گرفته شده است، کاربرد دارد.
در تلاش‌های بعدی می‌توان مشخص کرد که دانشجو آزمون را از ابتدا آغاز کند یا در شرایط مشخص از تلاش قبلی ادامه دهد. این موضوع به‌خصوص در آزمون‌هایی که سؤال تصادفی دارند اهمیت زیادی دارد؛ زیرا شروع یک تلاش جدید ممکن است باعث انتخاب مجموعه متفاوتی از سؤال‌ها شود.
همچنین قطع شدن ارتباط اینترنت در زمان آزمون لزوماً به معنی از بین رفتن تلاش دانشجو نیست و در صورت فراهم بودن شرایط، دانشجو می‌تواند پس از اتصال مجدد ادامه تلاش خود را دنبال کند.

صفحه‌بندی و نحوه نمایش سؤال‌ها

استاد می‌تواند مشخص کند سؤال‌ها چگونه در محیط آزمون نمایش داده شوند؛ برای مثال یک سؤال در هر صفحه، چند سؤال در هر صفحه یا تمام سؤال‌ها در یک صفحه.
صفحه‌بندی سؤال‌ها علاوه بر مدیریت بهتر محیط آزمون، امکان ذخیره پاسخ‌ها در زمان جابه‌جایی بین صفحات را فراهم می‌کند. حتی در صورتی که همه سؤال‌ها در یک صفحه نمایش داده شوند، سیستم می‌تواند پاسخ‌ها را در فواصل زمانی مشخص ذخیره کند.
همچنین استاد می‌تواند امکان بازگشت به سؤال قبلی را غیرفعال کند. در این حالت، دانشجو پس از عبور از یک سؤال امکان بازگشت به آن را نخواهد داشت و بهتر است این موضوع پیش از شروع آزمون به شرکت‌کنندگان اطلاع داده شود.

نمره‌دهی و نمره منفی

برای هر سؤال می‌توان نمره پیش‌فرض تعیین کرد. این نمره هنگام اضافه کردن سؤال به آزمون نیز قابل تغییر است؛ بنابراین استاد می‌تواند وزن یک سؤال را متناسب با ساختار همان آزمون تنظیم کند.
در سؤال‌های تستی امکان تعیین نمره منفی نیز وجود دارد و سؤال‌های چندگزینه‌ای می‌توانند به‌گونه‌ای طراحی شوند که بیش از یک پاسخ صحیح داشته باشند. همچنین استاد می‌تواند نمره کل آزمون را متناسب با ساختار ارزیابی مشخص کند.

تصحیح خودکار و دستی

در سؤال‌هایی که پاسخ صحیح آنها هنگام طراحی سؤال مشخص شده است، سیستم می‌تواند پس از پایان آزمون، نمره‌دهی را به‌صورت خودکار انجام دهد. این قابلیت برای انواع مختلف سؤال‌های دارای پاسخ قابل تشخیص توسط سیستم، مانند چندگزینه‌ای، صحیح و غلط، پاسخ کوتاه، جورکردنی، مرتب‌سازی و پرکردن جای خالی قابل استفاده است.
در مقابل، پاسخ سؤال‌هایی مانند تشریحی و صوتی نیازمند بررسی استاد است. استاد می‌تواند پاسخ دانشجو را مشاهده کرده و بر اساس معیارهای ارزیابی، نمره موردنظر را ثبت کند.

بازبینی و نمره‌دهی مجدد

فرآیند ارزیابی پس از پایان آزمون نیز قابل بازبینی است. برای مثال اگر استاد متوجه شود پاسخ صحیح یک سؤال به اشتباه تعیین شده، می‌تواند کلید پاسخ را اصلاح کرده و نمره‌دهی آزمون را مجدداً انجام دهد.
در سؤال‌های تشریحی نیز استاد می‌تواند پاسخ دانشجو را دوباره بررسی کرده و نمره ثبت‌شده را تغییر دهد. این قابلیت امکان اصلاح خطاهای احتمالی در فرآیند تصحیح را فراهم می‌کند.

نمایش نمره، پاسخ صحیح و بازخورد

استاد می‌تواند در تنظیمات آزمون مشخص کند دانشجو پس از شرکت در آزمون چه اطلاعاتی را مشاهده کند. بر اساس تنظیمات، امکان نمایش نمره، مرور پاسخ‌ها، مشاهده پاسخ صحیح یا دریافت بازخورد استاد قابل مدیریت است.
نمرات آزمون نیز در Gradebook ثبت می‌شوند و در صورت فعال بودن دسترسی، دانشجو می‌تواند نمره خود را مشاهده کند. همچنین در صورتی که آزمون بخشی از یک دوره آموزشی باشد، نمره آن در کنار سایر فعالیت‌های آموزشی قابل مدیریت خواهد بود.

گزارش نتایج آزمون

در بخش نتایج، اطلاعات مربوط به شرکت‌کنندگان در آزمون نمایش داده می‌شود. این اطلاعات می‌تواند شامل نام دانشجو، نمره، زمان شروع، زمان پایان و مدت زمان صرف‌شده برای آزمون باشد.
جدول نتایج قابل مرتب‌سازی است و استاد می‌تواند اطلاعات را بر اساس ستون‌های مختلف، مانند نمره یا زمان، مرتب کند. همچنین امکان دریافت خروجی اطلاعات در قالب‌های XLSX، PDF، CSV، HTML، JSON و ODS وجود دارد.

گزارش‌های آماری و تحلیل عملکرد آزمون

همیاد علاوه بر گزارش نتایج دانشجویان، امکان بررسی آماری آزمون را نیز فراهم می‌کند. استاد می‌تواند گزارش را بر اساس بالاترین نمره کاربران، تمام تلاش‌ها، اولین تلاش‌ها یا آخرین تلاش‌ها بررسی کند.
در گزارش آماری، شاخص‌هایی مانند میانگین نمره، نمره میانه، انحراف معیار، چولگی توزیع نمرات، کشیدگی توزیع، ضریب همسانی درونی، نسبت خطا و خطای استاندارد قابل بررسی هستند.
این اطلاعات دید دقیق‌تری نسبت به عملکرد کلی آزمون ایجاد می‌کند و به استاد اجازه می‌دهد کیفیت آزمون را فراتر از صرفاً مشاهده نمره دانشجویان بررسی کند.

تحلیل عملکرد سؤال‌ها

در گزارش آماری می‌توان عملکرد سؤال‌های آزمون را نیز بررسی کرد. شاخص‌هایی مانند شاخص سادگی، انحراف معیار، امتیاز حدس تصادفی، وزن موردنظر، شاخص افتراق و کارایی افتراق اطلاعات بیشتری درباره عملکرد هر سؤال ارائه می‌کنند.
این تحلیل به استاد کمک می‌کند سؤال‌هایی را که عملکرد مناسبی نداشته‌اند شناسایی کند و در طراحی آزمون‌های بعدی، سؤال‌های ضعیف یا نامناسب را اصلاح نماید.

سطوح دسترسی و مدیریت شرکت‌کنندگان

امکان تعیین شرایط دسترسی به آزمون وجود دارد و استاد می‌تواند مشخص کند چه افرادی مجاز به شرکت در آزمون باشند. همچنین می‌توان برای آزمون رمز ورود تعیین کرد یا محدودیت‌هایی مانند آدرس شبکه موردنیاز را در نظر گرفت.
در شرایط خاص، استاد می‌تواند تنظیمات آزمون را برای یک دانشجوی مشخص بازنویسی کند. برای مثال ممکن است زمان عمومی آزمون یک ساعت باشد، اما برای یک دانشجوی خاص زمان بیشتری تعیین شود یا تعداد دفعات مجاز شرکت او تغییر کند.

امنیت آزمون و کنترل شرایط شرکت

همیاد امکانات مختلفی برای افزایش کنترل بر فرآیند آزمون در اختیار برگزارکننده قرار می‌دهد. از جمله این امکانات می‌توان به رمز ورود، محدودیت شبکه، محدودیت بین تلاش‌ها، تصادفی‌سازی سؤال‌ها و گزینه‌ها، ثبت فعالیت کاربران و تنظیمات امنیتی مرورگر اشاره کرد.
فعالیت‌های کاربران در سامانه نیز در قالب Log ثبت می‌شوند و امکان بررسی رویدادهای انجام‌شده در محیط سامانه را فراهم می‌کنند.

Safe Exam Browser

برای آزمون‌هایی که نیازمند کنترل بیشتری بر محیط اجرای آزمون هستند، امکان استفاده از Safe Exam Browser وجود دارد. در این روش، دانشجو باید نرم‌افزار مربوطه را روی رایانه نصب و از محیط تعیین‌شده برای شرکت در آزمون استفاده کند.
این قابلیت می‌تواند در کنار سایر تنظیمات امنیتی آزمون مورد استفاده قرار گیرد و سطح کنترل برگزارکننده بر محیط اجرای آزمون را افزایش دهد.

اتصال آزمون به فرآیند یادگیری

آزمون در همیاد به‌صورت جدا از دوره آموزشی مدیریت نمی‌شود و می‌تواند به‌عنوان یکی از فعالیت‌های داخل درس ایجاد شود. نمرات آزمون در Gradebook ثبت می‌شوند و می‌توان آنها را در کنار نمرات سایر فعالیت‌های آموزشی مشاهده کرد.
همچنین می‌توان کسب یک نمره مشخص در آزمون و تکمیل آن را به‌عنوان شرط دسترسی به فعالیت یا محتوای آموزشی دیگری تعیین کرد؛ برای مثال دانشجو تنها پس از کسب نمره قبولی بتواند محتوای مرحله بعدی دوره را مشاهده کند.

سامانه امنیت آزمون Azban

برای آزمون‌هایی که به سطح بالاتری از امنیت، احراز هویت و نظارت نیاز دارند، فریان Azban را به‌عنوان یک سامانه مستقل امنیت آزمون ارائه می‌کند. Azban به‌صورت مستقل طراحی و توسعه داده شده است و می‌تواند با زیرساخت همیاد برای افزایش امنیت فرآیند آزمون یکپارچه شود.
Azban با استفاده از احراز هویت تصویری، پایش لحظه‌ای کاربر و قابلیت‌های مبتنی بر هوش مصنوعی برای افزایش امنیت آزمون طراحی شده است.
در فرآیند احراز هویت، چهره دانشجو با تصاویر ثبت‌شده از او در طول دوره آموزشی تطبیق داده می‌شود. همچنین امکان پایش توجه و زاویه دید کاربر، قفل محیط آزمون و جلوگیری از باز شدن پنجره‌ها و برنامه‌های جانبی وجود دارد.
Azban همچنین می‌تواند صدای محیط اطراف دانشجو را با استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی تحلیل کند و در صورت شناسایی صداهای مشکوک یا مکالمات غیرمجاز، گزارش تخلف را برای ناظر ارسال نماید.
در سمت ناظر نیز یک داشبورد یکپارچه برای مشاهده تخلفات، جست‌وجو و فیلتر گزارش‌ها، مشاهده خلاصه رفتارهای مشکوک کاربران و برقراری تماس مستقیم با شرکت‌کننده در نظر گرفته شده است.
به این ترتیب، همیاد می‌تواند زیرساخت برگزاری و مدیریت آزمون را فراهم کند و Azban به‌عنوان راهکار مستقل امنیت آزمون، لایه‌های پیشرفته‌تر احراز هویت و نظارت را برای آزمون‌های حساس فراهم سازد.